Thanh điệu tiếng Trung: vì sao người Việt hay sai?

Người Việt có thanh điệu nhưng vẫn dễ sai tiếng Trung

Nhiều người nghĩ người Việt học thanh điệu tiếng Trung sẽ rất dễ vì tiếng Việt cũng có thanh điệu. Đúng là người Việt có lợi thế hơn người nói ngôn ngữ không thanh điệu, nhưng lợi thế này không có nghĩa là không sai.

Thanh điệu tiếng Trung và tiếng Việt không giống nhau hoàn toàn. Nếu lấy thói quen tiếng Việt để đọc tiếng Trung, người học dễ đọc sai độ cao, hướng đi của thanh và nhịp trong câu.

4 thanh chính trong tiếng Trung

Tiếng Trung phổ thông có 4 thanh chính:

Thanh 1: cao và bằng
Ví dụ: mā

Thanh 2: đi lên
Ví dụ: má

Thanh 3: xuống rồi lên
Ví dụ: mǎ

Thanh 4: đi xuống nhanh và mạnh
Ví dụ: mà

Ngoài ra còn có thanh nhẹ, thường đọc ngắn và nhẹ hơn.

Vì sao thanh 2 dễ sai?

Thanh 2 là thanh đi lên. Người Việt đôi khi đọc thanh 2 không đủ cao hoặc đọc giống một thanh hỏi/ngã trong tiếng Việt. Kết quả là âm nghe không rõ hướng đi lên.

Khi luyện thanh 2, nên bắt đầu từ âm thấp vừa rồi kéo lên rõ. Không nên đọc quá ngắn hoặc quá ngang.

Vì sao thanh 3 khó nhất?

Thanh 3 thường được dạy là xuống rồi lên. Nhưng trong lời nói tự nhiên, thanh 3 không phải lúc nào cũng đọc đầy đủ như khi đọc từng chữ. Khi đứng trước một thanh 3 khác, nó còn có biến điệu.

Người mới thường đọc thanh 3 quá nặng, quá dài hoặc lên xuống không tự nhiên. Vì vậy, cần luyện thanh 3 trong từ và câu, không chỉ luyện đơn âm.

Thanh 4 cần dứt khoát nhưng không gắt

Thanh 4 đi xuống nhanh. Người học thường đọc chưa đủ dứt khoát, hoặc ngược lại đọc quá gắt. Cả hai đều làm câu nghe không tự nhiên.

Khi luyện thanh 4, nên chú ý lực và độ ngắn. Thanh 4 cần rõ, nhưng không phải quát.

Biến điệu cũng rất quan trọng

Tiếng Trung có các hiện tượng biến điệu như:

• Hai thanh 3 đứng cạnh nhau
• 不 thay đổi thanh trong một số trường hợp
• 一 thay đổi thanh theo âm sau

Nếu chỉ học 4 thanh riêng lẻ mà không học biến điệu, người học sẽ đọc câu khá cứng.

Cách luyện thanh điệu hiệu quả

Nên luyện theo 5 bước:

1. Nghe mẫu chuẩn
2. Đọc từng âm tiết
3. Đọc từ hai chữ
4. Đọc cụm từ
5. Đọc câu ngắn và hội thoại

Ghi âm là cách rất tốt. Khi nghe lại, người học dễ nhận ra thanh nào bị ngang, thanh nào bị gãy hoặc thanh nào bị quá giống tiếng Việt.